Dialectische gedragstherapie: Wat het is, voor wie en hoe je het gebruikt

Dialectische gedragstherapie is een vorm van psychotherapie gericht op het veranderen van negatieve gedragspatronen. Ontwikkeld in de late jaren ’80 door Marsha M. Linehan, bedoeld voor mensen met borderline persoonlijkheidsstoornis. DBT helpt vaardigheden te ontwikkelen om beter om te gaan met stress, emoties te reguleren en interpersoonlijke relaties te verbeteren.

DBT combineert cognitief-gedragstherapeutische technieken met concepten uit het zenboeddhisme. Het werkt met een combinatie van individuele therapie en groepssessies. DBT traint vier essentiële vaardigheden: aandachtigheid, emotieregulatie, interpersoonlijke effectiviteit en het verdragen van pijnlijke gevoelens en situaties.

De effectiviteit van DBT is breed ondersteund voor het verminderen van zelfdestructief gedrag en het verbeteren van mentale gezondheid. Het wordt actief gebruikt in afkickklinieken, waarbij het mensen leert omgaan met verslaving en de onderliggende emotionele problemen. DBT biedt een veilige omgeving om nieuwe, gezonde gedragspatronen te leren en te oefenen.

Wat is DBT in therapie?

DBT staat voor dialectische gedragstherapie (dialectical behavior therapy) en is een vorm van psychotherapie die cognitieve en gedragsstrategieën combineert. Het is speciaal aangepast voor mensen die intense emoties ervaren. DBT streeft ernaar individuen te helpen accepteren en reguleren van hun gevoelens en het ontwikkelen van gezonde copingmechanismen.

De voordelen van DBT omvatten het vermogen om beter om te gaan met negatieve of moeilijke emoties en het verminderen van zelfdestructief gedrag. Het is effectief bij het behandelen en beheren van een breed scala aan mentale gezondheidsproblemen, waaronder chronische suïcidaliteit, borderline persoonlijkheidsstoornis, en problemen gerelateerd aan drugs-, alcoholmisbruik en eetstoornissen.

DBT werkt typisch met een combinatie van individuele therapie, groepstherapie, telefonische consultatie en therapeutisch overleg. Het wordt gebruikt voor patiënten die moeite hebben met het reguleren van hun emoties en het verdragen van emotioneel lijden.

De technieken omvatten mindfulness, interpersoonlijke effectiviteit, emotieregulatie en distress tolerantie. DBT traint vaardigheden om extreme emoties te hanteren en helpt bij het leren van gezond gedrag. Het is ook effectief als groepstherapie.

Hoe werkt DBT therapie?

Lynch en Cheavens (2008) stellen in het Journal of Clinical Psychology dat DBT effectief comorbide persoonlijkheidsstoornissen behandelt door cognitief-gedragsmatige rigiditeit en emotionele beperking aan te pakken.

DBT combineert cognitieve gedragstherapie met mindfulness. Het leert patiënten vaardigheden om negatieve emoties en gedrag te beheersen. De therapie helpt bij het omgaan met stress en het verbeteren van relaties. DBT is uniek door het dialectische component, waarbij tegenstrijdigheden worden geïntegreerd om balans te vinden.

DBT bestaat uit de volgende vier componenten.

1. Fase één: Begeleidt patiënten uit een zelfdestructieve fase van ellende die parasuïcidale gedragingen kan veroorzaken. Deze fase kan ook het werken aan het elimineren van gevaarlijk of contraproductief gedrag of omstandigheden omvatten, zoals middelenmisbruik en dakloosheid.
2. Fase twee: Richt zich op het verbeteren van de motivatie van patiënten om veranderingen in hun leven aan te brengen en helpt hen hun vaardigheden en capaciteiten toe te passen in echte situaties.
3. Fase drie: Streeft ernaar patiënten te leren hoe ze een vervullend en betekenisvol leven kunnen leiden door hun vaardigheden en capaciteiten effectief te ontwikkelen en te gebruiken.
4. Fase vier: Helpt patiënten om hun vaardigheden en capaciteiten te behouden, terugval te voorkomen en hun leven verder te verbeteren.

DBT duurt gewoonlijk een jaar, maar kan variëren afhankelijk van individuele behoeften.

Waar wordt DBT voor gebruikt?

DBT wordt gebruikt voor het behandelen van borderline persoonlijkheidsstoornis en is aangepast voor andere mentale gezondheidsproblemen. Het helpt patiënten om te gaan met stress, extreme stemmingswisselingen en impulsieve acties.

Het onderwijst hoe problemen op te lossen, relaties te verbeteren en zelfvertrouwen te kweken. De therapie biedt hulp bij het omgaan met lijden en het reguleren van interpersoonlijke relaties.

Welke technieken kun je gebruiken voor dialectische gedragstherapie?

Dialectische gedragstherapie gebruikt verschillende gesprekstechnieken om resultaten te behalen. Actief luisteren is essentieel, waarbij aandacht wordt besteed aan wat gezegd wordt en gevoelens worden erkend als geldig, zonder per se te hoeven instemmen. Reflectief spreken stelt individuen in staat inzicht te krijgen in hun emoties door hun ervaringen en problemen te spiegelen.

Cliënten ontwikkelen gezonde copingmechanismen en gedrag in een veilige, ondersteunende omgeving. Therapeuten helpen bij het identificeren van oplossingen en oefenen met gedrag dat acceptatie en regulatie van emoties bevordert.

Welke vaardigheden leert DBT je aan?

Volgens Neacsiu, Rizvi, & Linehan (2010) verhoogt Dialectische Gedragstherapie het gebruik van vaardigheden bij individuen met Borderline Persoonlijkheidsstoornis. Dit leidt tot afname van suïcidaal gedrag, depressie en verbeterde woedebeheersing.

DBT traint vaardigheden om emoties te beheren, stress te tolereren en effectiever te communiceren. Het richt zich op vier hoofdgebieden: mindfulness, om bewust te zijn van het huidige moment; stress tolerantie, om moeilijke situaties te verdragen zonder impulsief te reageren; emotieregulatie, om negatieve emoties te verminderen en positieve emoties te verhogen; en interpersoonlijke effectiviteit, om vaardige interacties in relaties te verbeteren.

Werkt DBT als groepstherapie?

Ja, DBT werkt als groepstherapie. Het leert ook vaardigheden in een groepssetting waarbij therapeuten wekelijks sessies geven, gericht op praktische toepassing. Het omvat een reeks sessies die helpen bij emotionele regulatie en interpersoonlijke effectiviteit.

Groepen bieden individuen ruimte om te oefenen met peers. DBT-sessies worden gegeven als een klas, waar trainers vaardigheden onderwijzen. Deelnemers zitten samen, delen ervaringen en krijgen huiswerk.

Wat is de effectiviteit van DBT?

DBT is effectief voor het behandelen van een breed scala aan mentale gezondheidsproblemen. Het is bijzonder behulpzaam bij borderline persoonlijkheidsstoornis, verslavingsproblematiek, suïcidale adolescenten, eetstoornissen, gedetineerden, depressieve ouderen en ADHD.

Robins, C. & Chapman, A. (2004) schreven in het Journal of Personality Disorders dat DBT effectief is voor diverse populaties. Deze therapie heeft aangetoond gedrag te verminderen dat leidt tot ziekenhuisopnames en verbetert de sociale omgang, wat de kans op het stoppen met de therapie verkleint.

De gestructureerde aard van DBT, inclusief huiswerk, is een sleutelfactor in het proces en vereist significante inspanning van de individu die bereid en toegewijd moet zijn om verandering te bewerkstelligen.

Wanneer is DBT niet geschikt?

DBT is niet geschikt als verwerking van trauma nodig is zonder stabiele basis. Bij ernstige intellectuele beperkingen vinden individuen DBT vaak te complex. Ongecontroleerd gedrag maakt formele therapie moeilijk en DBT vereist commitment.

Cliënten die herstellen van traumatische ervaringen hebben soms een gestructureerde aanpak nodig, waarbij DBT te overweldigend kan zijn. Mensen die niet bereid zijn om binnen de gestelde grenzen te werken, zijn minder geschikt voor DBT.

Hoe wordt DBT gebruikt in afkickklinieken om verslaving te behandelen?

DBT wordt in afkickklinieken ingezet om verslaving te behandelen waarbij de therapie zich richt op het aanpakken van onderliggende emotionele en gedragsproblemen die bijdragen aan verslaving. DBT moedigt patiënten aan zich te verbinden aan onthouding en versterkt de motivatie.

DBT helpt individuen de gebeurtenissen die tot misbruik leiden te beoordelen en te herstellen. Het vermindert lichamelijk ongemak tijdens ontwenning en bevordert gedragsverandering.

Volgens het onderzoek van Dimeff en Linehan uit 2008, gepubliceerd in Addiction Science & Clinical Practice, is Dialectische Gedragstherapie effectief in een afkickkliniek bij het bevorderen van abstinentie en het verminderen van terugvallen.

Is DBT een evidence-based behandeling?

Ja, DBT is een evidence-based behandeling. Het is breed onderzocht en effectief bevonden voor individuen met mentale gezondheidsproblemen. Randomized controlled trials hebben de effectiviteit van DBT aangetoond, waardoor het als een waardevolle behandelingsoptie wordt beschouwd.

Is DBT een interventie?

Een interventie is een doelgerichte actie om een probleem aan te pakken, vaak in de context van medische of psychologische zorg. Dialectische gedragstherapie wordt als een interventie beschouwd.

Werkt dialectische gedragstherapie voor eetstoornissen?

Eetstoornissen zijn complexe aandoeningen gekenmerkt door abnormale eetgewoonten die de gezondheid schaden. Ze omvatten anorexia nervosa, boulimia nervosa en eetbuistoornis, waarbij obsessies met voedsel, lichaamsgewicht en-vorm centraal staan.

Dialectische gedragstherapie is effectief bevonden voor het behandelen van eetstoornissen, vooral bij boulimia en eetbuistoornissen. Hoewel DBT als standalone therapie nuttig is, wordt het vaak in combinatie met andere behandelingen gebruikt om de effectiviteit te verhogen.